Historia Irlandii bez spiny – część II
Ulster to nie Irlandia Północna (i dlaczego Irlandia Północna nie ma własnej flagi?)
Wstęp: Ten sam błąd popełniają prawie wszyscy
Jeżeli mieszkasz w Irlandii Północnej lub choć trochę interesujesz się wyspą, prędzej czy później usłyszysz zdanie:
„Ulster i Irlandia Północna to przecież to samo”.
No właśnie… nie.
To jeden z najczęściej powtarzanych mitów dotyczących Irlandii. Co ciekawe, powtarzają go zarówno turyści, jak i mieszkańcy innych części Wielkiej Brytanii, a czasem nawet sami Irlandczycy.
Dzisiaj rozwikłamy tę zagadkę, a przy okazji odpowiemy na pytanie, które często zadają odwiedzający:
Dlaczego Irlandia Północna nie ma własnej oficjalnej flagi, hymnu ani godła?
Usiądź wygodnie. Będzie geografia, historia i odrobina polityki, ale bez bólu głowy.
Czym właściwie jest Ulster?
Historycznie Irlandia była podzielona na cztery prowincje:
- Leinster
- Munster
- Connacht
- Ulster
Ulster jest najbardziej wysuniętą na północ prowincją wyspy.
I tutaj pojawia się kluczowy szczegół:
Ulster składa się z dziewięciu hrabstw.
Są to:
- Antrim
- Armagh
- Down
- Fermanagh
- Tyrone
- Londonderry (Derry)
- Cavan
- Donegal
- Monaghan
Jeżeli policzyłeś do dziewięciu – gratulacje.
Bo Irlandia Północna ma tylko sześć hrabstw.
Skąd wzięła się Irlandia Północna?
W 1921 roku, po wojnie o niepodległość Irlandii, wyspa została podzielona.
Powstały dwa organizmy polityczne:
- większość wyspy utworzyła późniejszą Ireland
- sześć północno-wschodnich hrabstw pozostało częścią United Kingdom jako Northern Ireland
Dlaczego akurat sześć?
Bo właśnie tam większość mieszkańców stanowili unioniści, czyli ludzie chcący pozostać w Zjednoczonym Królestwie.
Trzy pozostałe hrabstwa Ulsteru:
- Donegal
- Monaghan
- Cavan
znalazły się po drugiej stronie granicy.
I dlatego:
Każda Irlandia Północna leży w Ulsterze, ale nie cały Ulster leży w Irlandii Północnej.
To trochę tak, jakby ktoś twierdził, że Mazury i województwo warmińsko-mazurskie są dokładnie tym samym. Blisko, ale jednak nie.
Dlaczego wielu unionistów mówi „Ulster”?
Powód jest prosty.
Słowo „Ulster” funkcjonowało przez setki lat przed powstaniem Irlandii Północnej.
Dla wielu unionistów nazwa:
Ulster
brzmi bardziej historycznie, bardziej regionalnie i mniej politycznie niż „Northern Ireland”.
Dlatego często usłyszysz:
- Ulster Unionist
- Ulster Scots
- Ulster Rugby
Mimo że organizacje te często działają tylko na obszarze sześciu hrabstw lub mają korzenie związane z całym historycznym Ulsterem.
Republikanie z kolei częściej używają określenia:
North of Ireland
czyli „Północ Irlandii”.
Już sam wybór nazwy potrafi być tutaj deklaracją światopoglądową.
Dlaczego Irlandia Północna nie ma własnej flagi?
I tutaj robi się naprawdę ciekawie.
Większość krajów i regionów ma:
- flagę,
- hymn,
- godło.
Irlandia Północna oficjalnie nie posiada żadnego z tych symboli jako odrębnej jednostki państwowej.
Dlaczego?
Bo każda propozycja natychmiast prowadzi do pytania:
„A czyja to będzie flaga?”
I właśnie tutaj zaczyna się problem.
Od 1953 do 1973 roku używano flagi znanej jako:
Ulster Banner
To biały prostokąt z czerwonym krzyżem św. Jerzego, gwiazdą, czerwoną dłonią Ulsteru i koroną.
Flaga była związana z dawnym parlamentem Irlandii Północnej.
Kiedy parlament rozwiązano w 1973 roku, flaga utraciła oficjalny status.
Od tego momentu sytuacja jest prosta:
Irlandia Północna nie posiada oficjalnej flagi.
Co jest oficjalne dzisiaj?
Ponieważ Irlandia Północna jest częścią Zjednoczonego Królestwa, jedyną oficjalną, flagą państwową jest:
Union Flag
czyli popularny Union Jack.
To właśnie ona jest używana przez administrację państwową, urzędy i instytucje rządowe.
A co z hymnem?
To jeszcze ciekawsza historia.
Oficjalnie częścią Zjednoczonego Królestwa jest Irlandia Północna, więc podczas wielu wydarzeń państwowych używa się hymnu:
God Save the King
Jednak dla części mieszkańców jest on symbolem jednej tradycji politycznej.
Dlatego w wielu zawodach sportowych stosuje się kompromisy.
Najbardziej znanym jest:
Londonderry Air
lub instrumentalna wersja tej melodii.
Brzmi znajomo?
Tak, to właśnie melodia słynnego „Danny Boy”.
Sport znalazł własne rozwiązania
Sportowcy od lat próbują omijać polityczne pola minowe.
Dlatego można spotkać kilka różnych rozwiązań.
Igrzyska Wspólnoty Narodów
Reprezentacja Irlandii Północnej często używa:
- flagi Ulster Banner
- hymnu Londonderry Air
Piłka nożna
Reprezentacja Irlandii Północnej tradycyjnie korzysta z:
- Ulster Banner
- God Save the King
Rugby
Tu jest jeszcze ciekawiej.
Drużyna Ireland National Rugby Union Team reprezentuje całą wyspę, zarówno Republikę Irlandii, jak i Irlandię Północną.
Dlatego używa specjalnej flagi federacji i hymnu:
Ireland’s Call
Stworzonego właśnie po to, aby nikogo nie wykluczać.
A godło?
Tutaj sytuacja jest podobna.
Nie istnieje oficjalne państwowe godło Irlandii Północnej.
Najczęściej spotkasz jednak symbole historyczne:
Czerwona Dłoń Ulsteru
To jeden z najstarszych symboli regionu.
Według legendy pierwszy wojownik, który dotknął brzegu nowej ziemi, miał zostać jej władcą. Jeden z rywali odciął sobie dłoń i rzucił ją na brzeg, wygrywając wyścig.
Brzmi makabrycznie?
Witamy w irlandzkich legendach.
Gwiazda i korona
Symbole często używane przez środowiska unionistyczne i organizacje związane z dawną administracją Irlandii Północnej.
Podsumowanie
Jeżeli po przeczytaniu tego tekstu zapamiętasz tylko trzy rzeczy, to niech będą to te:
Ulster ma 9 hrabstw.
Irlandia Północna ma 6 hrabstw i jest tylko częścią historycznego Ulsteru.
Irlandia Północna nie posiada dziś własnej oficjalnej flagi, hymnu ani godła, ponieważ znalezienie symboli akceptowanych przez obie społeczności okazało się znacznie trudniejsze niż narysowanie granicy na mapie.
A więc następnym razem, gdy ktoś powie:
„Ulster i Irlandia Północna to przecież to samo.”
Możesz spokojnie odpowiedzieć:
„Nie do końca. Brakuje ci trzech hrabstw i około stu lat historii.”
Zajawka części III
„Kim są unioniści i republikanie? Dlaczego sąsiedzi mieszkający przy tej samej ulicy potrafią zupełnie inaczej patrzeć na historię?”
W kolejnej części „Historii Irlandii bez spiny” zajrzymy do świata dwóch narracji, które do dziś kształtują życie w Irlandii Północnej. 🍀🇮🇪🇬🇧
Odkrywaj z Nami
