Armia Krajowa

14 Lutego 1942 – Armia Krajowa

Nie była armią z defilad. Była armią z klatek schodowych, lasów i piwnic.

Stefan Rowecki ps. „Grot”

14 lutego 1942 roku Armia Krajowa została oficjalnie powołana rozkazem Naczelnego Wodza.

Nie powstała z dnia na dzień. Była efektem ewolucji, a nie jednorazowego aktu.

I właśnie dlatego warto o niej mówić bez zadęcia, ale też bez uproszczeń.

Z konspiracji do struktury – jak rodziła się AK

Armia Krajowa wyrosła ze Związku Walki Zbrojnej, który z kolei był kontynuacją pierwszych, spontanicznych struktur oporu po klęsce wrześniowej 1939 roku.

To, co wyróżniało AK na tle innych ruchów oporu w Europie:

• pełne podporządkowanie rządowi RP na uchodźstwie
• jednolita struktura dowodzenia
• długofalowe planowanie działań, a nie tylko akcje odwetowe

AK nie była partyzantką „z przypadku”. Była tajną armią państwa, które formalnie nie istniało na mapie.

Rota przysięgi Armii Krajowej, obowiązująca od 12  lutego 1942

Przyjmowany: W obliczu Boga Wszechmogącego i Najświętszej Marii Panny Królowej Korony Polskiej, kładę swe ręce na ten święty krzyż, znak męki i zbawienia, i przysięgam być wierny ojczyźnie mej, Rzeczpospolitej Polskiej, stać nieugięcie na straży jej honoru i o wyzwolenie jej z niewoli walczyć ze wszystkich sił, aż do ofiary życia mego. Prezydentowi Rzeczpospolitej Polskiej i rozkazom naczelnego wodza oraz wyznaczonemu przezeń dowódcy Armii Krajowej będę bezwzględnie posłuszny, a tajemnicy niezłomnie dochowam, cokolwiek by mnie spotkać miało. Tak mi dopomóż Bóg.

Przyjmujący: Przyjmuję cię w szeregi Armii Polskiej, walczącej z wrogiem w konspiracji o wyzwolenie ojczyzny. Twym obowiązkiem będzie walczyć z bronią w ręku. Zwycięstwo będzie twoją nagrodą. Zdrada jest karana śmiercią.

Struktura dowodzenia – państwo pod ziemią

Armia Krajowa miała klarowną hierarchię, opartą na przedwojennych wzorcach wojskowych.

Najważniejsi dowódcy:

• Stefan Rowecki „Grot” – twórca i pierwszy komendant AK
• Tadeusz Komorowski „Bór” – dowódca w czasie Powstania Warszawskiego
• Leopold Okulicki „Niedźwiadek” – ostatni komendant AK

Pod nimi funkcjonowały:

• okręgi (najczęściej zgodne z przedwojennymi województwami)
• obwody
• placówki i komórki specjalistyczne

To była logistyka, wywiad, dywersja, łączność i sądownictwo – wszystko w warunkach absolutnej konspiracji.

Czym zajmowała się Armia Krajowa?

Screenshot

Wbrew uproszczeniom: nie tylko walką z bronią w ręku.

Główne obszary działalności:

• wywiad (m.in. informacje o V-1 i V-2 przekazywane aliantom)
• sabotaż i dywersja
• szkolenia wojskowe
• ochrona ludności cywilnej
• podziemne sądownictwo
• przygotowanie do ogólnonarodowego powstania

AK była systemem, a nie tylko zbrojną reakcją.

Najsłynniejsze akcje i operacje

🔹 Akcja pod Arsenałem (1943)

Jedna z najbardziej symbolicznych operacji:

• odbicie więźniów Gestapo w centrum Warszawy
• dowód sprawności, odwagi i planowania

Nie była to brawura — była to precyzyjna operacja bojowa.

🔹 Operacja „Burza” (1944)

Zakładała:

• wystąpienie AK przeciw Niemcom
• ujawnienie się wobec wkraczającej Armii Czerwonej

Historia brutalnie zweryfikowała ten plan.

Dla wielu żołnierzy AK „Burza” oznaczała aresztowania, wywózki i śmierć.

🔹 Powstanie Warszawskie

Najbardziej dramatyczny rozdział:

• ogromne poświęcenie
• gigantyczne straty
• decyzje, które do dziś budzą spory

Nie ma tu prostych ocen. Jest tragizm wyborów w sytuacji bez dobrych opcji.

Kim byli żołnierze AK?

Danuta Siedzikówna „Inka”

To jest element, o którym często się zapomina.

AK to, byli:

• nauczyciele
• studenci
• robotnicy
• harcerze
• lekarze
• kobiety jako łączniczki, sanitariuszki, wywiadowczynie

Ludzie, którzy: nie planowali wojny, ale nie zgodzili się na życie na kolanach

Po wojnie – cisza zamiast wdzięczności

Operacja Ostra Brama

Po 1945 roku Armia Krajowa:

• została rozwiązana
• jej żołnierze byli represjonowani
• historia AK została wypchnięta poza oficjalną narrację

Dla wielu wojna nie skończyła się w maju 1945.

Dlaczego warto o AK mówić inaczej?

Bo Armia Krajowa:

• nie była mitem bez skazy
• nie była też bandą romantycznych desperatów
• była realną odpowiedzią społeczeństwa na ekstremalne warunki

Bez patosu łatwiej zrozumieć:

• skalę organizacji
• ciężar decyzji
• cenę, jaką zapłacili zwykli ludzie

14 lutego – data bez różowych serc

14 lutego to nie tylko Walentynki. To także dzień, w którym polskie państwo zeszło do podziemia – i tam przetrwało.

Bez fanfar. Bez gwarancji zwycięstwa. Z pełną świadomością ryzyka.